राज्यातील विधान परिषद स्थानिक स्वराज्य संस्था मतदारसंघाच्या १७ जागांसाठी सुरू असलेल्या निवडणूक प्रक्रियेत अर्ज मागे घेण्याच्या अंतिम दिवशी मोठे राजकीय नाट्य पाहायला मिळाले. अनेक ठिकाणी पक्षांतर्गत बंडखोरी, उमेदवारांची मनधरणी आणि ऐनवेळी झालेल्या माघारींमुळे निवडणुकीचे चित्र पूर्णपणे बदलले. या सर्व घडामोडींनंतर १७ पैकी ५ जागांवरील निकाल बिनविरोध निश्चित झाले असून उर्वरित १२ जागांवर महायुती आणि महाविकास आघाडीमध्ये थेट लढत रंगणार आहे.
अर्ज मागे घेण्याची मुदत संपल्यानंतर सत्ताधारी महायुतीने मोठी आघाडी घेतल्याचे चित्र स्पष्ट झाले. भाजप, शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या प्रत्येकी उमेदवारांनी बिनविरोध विजय मिळवत महायुतीला महत्त्वाचे राजकीय यश मिळवून दिले आहे. विशेषतः कोकण, पुणे आणि ठाणे या राजकीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या पट्ट्यात महायुतीने आपली ताकद सिद्ध केली आहे.
बिनविरोध निवडून आलेल्या उमेदवारांमध्ये वर्धा-गडचिरोली-चंद्रपूर मतदारसंघातून भाजपचे अरुण लखाणी, पुणे मतदारसंघातून राष्ट्रवादी काँग्रेसचे विक्रम काकडे, ठाणे मतदारसंघातून शिवसेनेचे रवींद्र फाटक, रायगड-रत्नागिरी-सिंधुदुर्ग मतदारसंघातून राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अनिकेत तटकरे आणि यवतमाळ मतदारसंघातून शिवसेनेचे दुष्यंत चतुर्वेदी यांचा समावेश आहे.
यामध्ये रायगड-रत्नागिरी-सिंधुदुर्ग मतदारसंघातील घडामोडींनी सर्वाधिक लक्ष वेधून घेतले. ठाकरे गटाचे उमेदवार बाळ माने यांनी ऐनवेळी उमेदवारी अर्ज मागे घेतल्याने राजकीय वर्तुळात मोठी खळबळ उडाली. विशेष म्हणजे बाळ माने हे भाजप नेते नितेश राणे यांच्यासोबत जिल्हाधिकारी कार्यालयात दाखल झाले होते. या घटनेनंतर ठाकरे गटाने त्यांच्यावर पक्षविरोधी कारवाई करत हकालपट्टी केली. परिणामी राष्ट्रवादी काँग्रेसचे उमेदवार अनिकेत तटकरे यांच्या विजयाचा मार्ग मोकळा झाला आणि ते बिनविरोध निवडून आले.
पुणे मतदारसंघातही महाविकास आघाडीच्या उमेदवाराने माघार घेतल्यामुळे विक्रम काकडे यांचा बिनविरोध विजय निश्चित झाला. तर ठाणे आणि यवतमाळमध्येही विरोधकांनी माघार घेतल्याने महायुतीला अनपेक्षित लाभ मिळाला.
मात्र सर्वच ठिकाणी महायुतीसाठी परिस्थिती सोपी नाही. नाशिक मतदारसंघात भाजपचे बंडखोर गोकुळ गीते यांनी आपली उमेदवारी कायम ठेवल्याने शिवसेनेचे अधिकृत उमेदवार नरेंद्र दराडे यांच्यासमोर मोठे आव्हान निर्माण झाले आहे. त्यामुळे नाशिकमधील लढत राज्यातील सर्वाधिक चर्चेच्या निवडणुकांपैकी एक ठरण्याची शक्यता आहे.
उर्वरित १२ मतदारसंघांत आता प्रत्यक्ष मतदान होणार असून अनेक ठिकाणी प्रतिष्ठेच्या लढती रंगणार आहेत. सोलापूरमध्ये भाजपचे राजेंद्र राऊत आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस (शरद पवार गट)चे वसंतराव देशमुख यांच्यात सामना होणार आहे. नागपूरमध्ये भाजपचे डॉ. राजीव पोतदार यांच्यासमोर काँग्रेसचे अतुल लोंढे उभे आहेत. अहिल्यानगरमध्ये भाजपचे प्राजक्त तनपुरे आणि अपक्ष उमेदवार दत्तात्रय पानसरे यांच्यात चुरस निर्माण झाली आहे.
सांगली-सातारा मतदारसंघात भाजपचे धैर्यशील कदम आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस (शरद पवार गट)चे अभयसिंह जगताप यांच्यात लढत होणार आहे. नांदेडमध्ये भाजपचे अमर राजूरकर आणि काँग्रेसचे रामदास पाटील आमनेसामने आहेत. तर छत्रपती संभाजीनगरमध्ये भाजपचे सुहास शिरसाट आणि शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे)चे गणेश लोखंडे यांच्यातील सामना लक्षवेधी ठरणार आहे.
या निवडणुकांकडे केवळ विधान परिषदेच्या जागांच्या दृष्टीनेच नव्हे, तर राज्यातील स्थानिक स्वराज्य संस्थांमधील राजकीय ताकदीची चाचणी म्हणून पाहिले जात आहे. आगामी निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर महायुती आणि महाविकास आघाडी या दोन्ही आघाड्यांसाठी ही निवडणूक प्रतिष्ठेची बनली आहे. स्थानिक स्वराज्य संस्थांमधील संख्याबळ, पक्षनिष्ठा आणि संघटनात्मक ताकद यांची खरी परीक्षा या मतदानातून होणार असून त्याचे परिणाम राज्याच्या आगामी राजकीय समीकरणांवर दूरगामी प्रभाव टाकू शकतात.
